Pliki .env leżące obok docker-compose.yml to jeden z najczęstszych punktów wycieku haseł w infrastrukturze. Wystarczy nieuważny backup, zbyt szerokie uprawnienia do katalogu albo przypadkowe wypchnięcie pliku do repozytorium Git, by poświadczenia do bazy danych trafiły w niepowołane ręce. Klucze API z nieskończonym terminem ważności to kolejny problem, który sam się nie rozwiąże.
Rozwiązaniem tego problemu jest OpenBao – nowoczesny, w pełni otwarty system klasy secrets management, który pozwala centralnie zarządzać poufnymi danymi i dostarczać je do aplikacji w sposób zautomatyzowany i bezpieczny. Ponad 9 tyś gwiazdek na GitHub.
Skąd wziął się OpenBao i co potrafi?
W 2023 roku firma HashiCorp zmieniła licencję swojego popularnego narzędzia HashiCorp Vault z otwartej Mozilla Public License 2.0 (MPL 2.0) na restrykcyjną Business Source License (BSL 1.1). W odpowiedzi na tę decyzję społeczność oraz duże firmy technologiczne (m.in. GitLab, SAP, Proton) utworzyły OpenBao – otwarty fork ostatniej wolnej wersji Vaulta (1.14), rozwijany pod patronatem fundacji Linux Foundation (w ramach inicjatywy OpenSSF) na licencji MPL 2.0.
Najważniejsze funkcjonalności OpenBao:
- Centralny magazyn sekretów (KV): Bezpieczne przechowywanie haseł, kluczy API, kluczy SSH, tokenów i certyfikatów w formie zaszyfrowanej na dysku.
- Dynamiczne poświadczenia: Generowanie tymczasowych kont i haseł (np. do baz SQL, chmury AWS czy Kubernetesa) z określonym czasem życia (TTL), które po wygaśnięciu są automatycznie usuwane.
- Szyfrowanie jako usługa (Encryption as a Service): Możliwość szyfrowania i deszyfrowania danych przez API bez konieczności zarządzania kluczami kryptograficznymi w kodzie aplikacji.
- Kontrola dostępu i audyt: Precyzyjne polityki uprawnień (ACL) oraz szczegółowe logi audytowe rejestrujące każde odczytanie czy modyfikację sekretu.
- Pełna kompatybilność z Vaultem: Narzędzia, biblioteki SDK i skrypty napisane dla HashiCorp Vault działają z OpenBao bez konieczności ich przepisywania.
Architektura naszego wdrożenia
W tym poradniku skonfigurujemy środowisko oparte na dwóch osobnych maszynach wirtualnych (VM), na których wszystkie usługi uruchamiamy wyłącznie za pomocą Docker Compose:
- VM-1 (
10.0.0.10– Serwer OpenBao): Tutaj działa główna instancja OpenBao z trwałym zapisem danych na dysku (nie w ulotnym trybie dev). - VM-2 (
10.0.0.20– Serwer Bazy Danych): Tutaj uruchomimy OpenBao Agent (który uwierzytelni się zdalnie w VM-1 i zapisze hasło w pamięci RAM/dev/shm) oraz kontener MariaDB, który odczyta to hasło bez użycia pliku.env.
Uwaga: W środowisku produkcyjnym komunikacja między VM-1 a VM-2 powinna odbywać się po szyfrowanym protokole HTTPS z certyfikatem TLS. OpenBao posiada wbudowany interfejs webowy (Web UI), odziedziczony bezpośrednio po HashiCorp Vault i rozwijany dalej przez społeczność. Nie wymaga instalowania żadnego dodatkowego kontenera, ale w tym przykładzie będziemy korzystać jedynie z CLI.
Krok 1: Konfiguracja serwera OpenBao na VM-1 (10.0.0.10)
Na pierwszej maszynie przygotowujemy strukturę katalogów oraz plik konfiguracyjny dla trwałej instancji OpenBao.
- Utwórz katalogi na konfigurację i dane:
mkdir -p ~/openbao/{config,data}
- Utwórz plik
~/openbao/config/config.hcl:
ui = true
disable_mlock = false
storage "file" {
path = "/openbao/file"
}
listener "tcp" {
address = "0.0.0.0:8200"
tls_disable = 1 # Na produkcji ustaw 0 i podaj ścieżki do certyfikatów TLS
}
- Utwórz plik
~/openbao/docker-compose.yml:
services:
openbao:
image: quay.io/openbao/openbao:latest
container_name: openbao-server
restart: unless-stopped
cap_add:
- IPC_LOCK
ports:
- "8200:8200"
volumes:
- ./config:/openbao/config:ro
- ./data:/openbao/file
command: server -config=/openbao/config/config.hcl
- Uruchom OpenBao i zainicjuj magazyn:
cd ~/openbao docker compose up -d docker exec -e BAO_ADDR='http://127.0.0.1:8200' openbao-server bao operator init -key-shares=1 -key-threshold=1
Zapisz wyświetlony Unseal Key oraz Initial Root Token! Następnie odblokuj (unseal) magazyn i zaloguj się:
docker exec -e BAO_ADDR='http://127.0.0.1:8200' openbao-server bao operator unseal <TWÓJ_UNSEAL_KEY> docker exec -e BAO_ADDR='http://127.0.0.1:8200' -e BAO_TOKEN='<TWÓJ_ROOT_TOKEN>' openbao-server bao secrets enable -path=secret kv-v2
Krok 2: Zapisanie hasła i konfiguracja autoryzacji AppRole na VM-1
Aby maszyna z bazą danych (VM-2) mogła bezpiecznie pobierać tylko swoje hasło, tworzymy dla niej dedykowaną politykę oraz konto maszynowe (AppRole).
Wykonaj poniższe polecenia na VM-1 (podstawiając swój ROOT_TOKEN):
export BAO_CMD="docker exec -i -e BAO_ADDR=http://127.0.0.1:8200 -e BAO_TOKEN=<TWÓJ_ROOT_TOKEN> openbao-server bao"
# 1. Zapisujemy hasło do bazy MariaDB w OpenBao
$BAO_CMD kv put secret/mariadb-vm2 root_password="SuperSilneHasloMariaDB2026!"
# 2. Tworzymy politykę uprawniającą tylko do odczytu tego konkretnego sekretu
$BAO_CMD policy write mariadb-policy - <<EOF
path "secret/data/mariadb-vm2" {
capabilities = ["read"]
}
EOF
# 3. Włączamy metodę logowania AppRole i tworzymy rolę dla VM-2
$BAO_CMD auth enable approle
$BAO_CMD write auth/approle/role/mariadb-vm2 token_policies="mariadb-policy" token_ttl=1h token_max_ttl=4h
# 4. Pobieramy RoleID oraz SecretID (poświadczenia dla VM-2)
$BAO_CMD read -field=role_id auth/approle/role/mariadb-vm2/role-id
$BAO_CMD write -f -field=secret_id auth/approle/role/mariadb-vm2/secret-id
Zanotuj wygenerowane RoleID oraz SecretID – przeniesiemy je teraz na drugą maszynę.
Krok 3: Konfiguracja OpenBao Agent i MariaDB na VM-2 (10.0.0.20)
Na drugiej maszynie wirtualnej zestawimy dwa kontenery w jednym pliku docker-compose.yml:
openbao-agent– połączy się z10.0.0.10:8200, zaloguje za pomocą AppRole i wyrenderuje hasło do współdzielonego wolumenu w pamięci RAM (tmpfs).mariadb– wystartuje dopiero wtedy, gdy agent przygotuje plik z hasłem, i wczyta je dzięki zmiennejMARIADB_ROOT_PASSWORD_FILE.
- Utwórz katalog roboczy na VM-2:
mkdir -p ~/mariadb-stack/agent cd ~/mariadb-stack
- Zapisz poświadczenia AppRole do plików (zamiast hasła do bazy, maszyna zna tylko swój klucz identyfikacyjny do OpenBao):
echo "<TWÓJ_ROLE_ID>" > ./agent/role_id echo "<TWÓJ_SECRET_ID>" > ./agent/secret_id chmod 600 ./agent/role_id ./agent/secret_id
- Utwórz szablon sekretu
./agent/db_pass.ctmpl:
{{- with secret "secret/data/mariadb-vm2" -}}
{{ .Data.data.root_password }}
{{- end -}}
- Utwórz konfigurację agenta
./agent/agent.hcl:
exit_after_auth = false
pid_file = "/tmp/pidfile"
vault {
address = "http://10.0.0.10:8200"
}
auto_auth {
method "approle" {
mount_path = "auth/approle"
config = {
role_id_file_path = "/etc/openbao/role_id"
secret_id_file_path = "/etc/openbao/secret_id"
remove_secret_id_file_after_reading = false
}
}
}
template {
source = "/etc/openbao/db_pass.ctmpl"
destination = "/secrets/db_root_password"
perms = 0400
}
- Utwórz główny plik
~/mariadb-stack/docker-compose.yml:
services:
openbao-agent:
image: quay.io/openbao/openbao:latest
container_name: openbao-agent
restart: unless-stopped
cap_add:
- IPC_LOCK
volumes:
- ./agent:/etc/openbao:ro
- ram_secrets:/secrets
command: agent -config=/etc/openbao/agent.hcl
healthcheck:
test: ["CMD-SHELL", "test -s /secrets/db_root_password"]
interval: 2s
timeout: 2s
retries: 10
mariadb:
image: mariadb:11
container_name: mariadb-prod
restart: unless-stopped
depends_on:
openbao-agent:
condition: service_healthy
environment:
MARIADB_ROOT_PASSWORD_FILE: /run/secrets/db_root_password
MARIADB_DATABASE: aplikacja
volumes:
- mariadb_data:/var/lib/mysql
- ram_secrets:/run/secrets:ro
volumes:
mariadb_data:
ram_secrets:
driver: local
driver_opts:
type: tmpfs
device: tmpfs
o: size=1m,uid=999,gid=999 # UID 999 to domyślny użytkownik mysql w kontenerze MariaDB
- Uruchom cały stos na VM-2:
docker compose up -d
Co dzieje się pod maską?
- Docker Compose tworzy wolumen
ram_secretszamontowany w pamięci operacyjnej (tmpfs) i uruchamiaopenbao-agent. - Agent łączy się po sieci z maszyną VM-1, uwierzytelnia się przez AppRole, pobiera hasło do bazy i zapisuje je w
/secrets/db_root_passwordwewnątrz wolumenu RAM. healthchecksprawdza, czy plik z hasłem istnieje i nie jest pusty. Dopiero wtedy Docker uruchamia kontenermariadb-prod.- MariaDB odczytuje hasło z
/run/secrets/db_root_password, inicjuje bazę danych i działa bez żadnego pliku.envna dysku hosta – ani bez hasła widocznego wdocker inspect.
Co zyskujesz dzięki takiemu scenariuszowi?
- Zero haseł na dysku (brak wycieków z backupów i repozytoriów): Na maszynie z bazą danych nie ma żadnego pliku .env. Hasło istnieje wyłącznie w ulotnej pamięci RAM (tmpfs), więc nawet pełny zrzut dysku VM-2 lub przypadkowe wypchnięcie katalogu do Gita nie ujawnia dostępu do bazy.
- Niewidoczność dla docker inspect: Dzięki użyciu
MARIADB_ROOT_PASSWORD_FILEhasło nie trafia do zmiennych środowiskowych kontenera – nie odczyta go nikt, kto ma uprawnienia tylko do podglądu konfiguracji Dockera. - Centralna rotacja haseł i jedno źródło prawdy: Zmieniasz hasło w jednym miejscu (w OpenBao na VM-1), a wszystkie podpięte maszyny i usługi mogą pobrać nową wartość bez ręcznej edycji plików na dziesiątkach serwerów.
- Izolacja uprawnień (zasada najmniejszego uprzywilejowania): VM-2 ma dostęp wyłącznie do swojego konkretnego sekretu (secret/mariadb-vm2). Nawet jeśli serwer bazy danych zostanie przejęty, atakujący nie wyciągnie z OpenBao kluczy do innych maszyn czy usług w infrastrukturze.
- Pełny audyt i natychmiastowe odcięcie dostępu: Wiesz dokładnie, kiedy i która maszyna pobrała sekret, a w razie incydentu możesz jednym kliknięciem unieważnić SecretID dla danej maszyny wirtualnej.

