WordCraft – open source’owy edytor tekstu napisany w Rust, który czyta i zapisuje .docx

Microsoft Office na Linuksa od lat pozostaje obietnicą, a nie produktem. WordCraft podchodzi do problemu z drugiej strony: zamiast portować cudzy kod, powstała od zera implementacja edytora tekstu w Rust, która czyta i zapisuje pliki .docx i działa natywnie na macOS, Windows, Linuksie, BSD oraz w przeglądarce przez WebAssembly. Projekt jest rozwijany przez zespół ArtCraft i znajduje się w fazie alfa.

Czym jest i do czego służy ?

WordCraft to nowoczesny, otwartoźródłowy procesor tekstu zbudowany w czystym Rust. Jest to „clean-room” reimplementacja Microsoft Word – powstała na podstawie publicznych specyfikacji i obserwacji, a nie na skopiowanym kodzie. Wszystkie zasoby (ikony, czcionki, obrazy) są oryginalne lub na otwartych licencjach.

Zastosowania są te same co w klasycznym edytorze tekstu: pisanie dokumentów, formatowanie, tabele, style, recenzje i korespondencja seryjna. Najważniejsza różnica praktyczna to formaty plików i prywatność:

  • Twoje pliki. WordCraft otwiera i zapisuje .docx (OOXML), a także .odt, .rtf, .html, .md, .tex (LaTeX) i .txt; importuje starsze .doc z lat 1997-2003 oraz eksportuje PDF z prawdziwym, zaznaczalnym tekstem, linkami i zakładkami.
  • Szybkość. Układ akapitów jest cache’owany – przy wpisywaniu w dokumencie o 188 stronach ponowne złamanie tekstu zajmuje około 1,4 ms, a strony renderowane są na żądanie.
  • Wszędzie. Jeden kod źródłowy w Rust dla macOS, Windows, Linuksa, BSD i webu. Bez Electrona i bez Tauri – natywne egui na GPU.
  • Prywatnie. Sprawdzanie pisowni, gramatyka i cała reszta działają offline.

Warto uczciwie zaznaczyć stan projektu: WordCraft jest w fazie alfa. Autorzy szacują gotowość na około 60% do realnej pracy, około 55% dla typowego tygodnia pracy profesjonalisty i około 63% dla codziennych podstaw. Lista braków jest jawnie opisana w plikach ROADMAP.md i docs/gaps.md.

WordCraft jest częścią szerszej rodziny narzędzi ArtCraft – obok niego powstaje m.in. GridCraft, czyli otwartoźródłowe arkusze kalkulacyjne (https://getartcraft.com/).

Kluczowe funkcjonalności

  • Znajomy interfejs. Wstążka z zakładkami i grupami, skróty klawiszowe i zachowania jak w klasycznym edytorze: Enter kontynuuje listę, Tab obniża jej poziom, Ctrl/⌘+B pogrubia słowo pod kursorem, galeria stylów pokazuje podgląd na żywo, F4 powtarza, F7 sprawdza pisownię, F8 rozszerza zaznaczenie.
  • Pisanie. Obsługa IME, inteligentne cudzysłowy, autokorekta, automatyczne formatowanie list (* , 1. ), myślniki, zaznaczanie słów, zdań i akapitów, schowek z formatowaniem, cofanie/ponawianie, wyszukiwanie i zamiana z wyrażeniami regularnymi.
  • Formatowanie. Czcionki, rozmiary, pogrubienie/kursywa/podkreślenie, przekreślenie, indeks górny i dolny, kapitaliki, wyróżnienie, kolory, odstępy między znakami, Format Painter, zmiana wielkości liter, czyszczenie formatowania.
  • Akapity i strony. Wyrównanie, wcięcia (przeciągane na linijce), odstępy, interlinia, tabulatory z wypełniaczem, obramowania, cieniowanie, kontrola wdów i sierot, marginesy, orientacja, rozmiar, kolumny, podział strony/kolumny/sekcji, nagłówki i stopki (pierwsza strona, parzyste/nieparzyste), numery stron, znak wodny, obramowania strony, numeracja wierszy, inicjały (drop caps), automatyczne dzielenie wyrazów.
  • Style i motywy. Wbudowany zestaw stylów, galeria z podglądem na żywo, panel stylów, tworzenie i modyfikowanie stylów, zestawy stylów, motywy.
  • Listy i tabele. Punktor, numeracja, listy wielopoziomowe, restart, ustawianie wartości, formaty niestandardowe; wstawianie tabel z siatki, scalanie i dzielenie komórek, style z paskami, obramowania, cieniowanie, powtarzanie wiersza nagłówka na kolejnych stronach, sortowanie, formuły, konwersja tekst ↔ tabela.
  • Obiekty. Obrazy (zmiana rozmiaru, przycinanie, przebarwianie, jasność/kontrast, przezroczystość, usuwanie tła, style obrazu, obrót), kształty, pola tekstowe, pozycjonowanie pływające z opływaniem tekstu (kwadrat, góra/dół, za tekstem lub przed tekstem).
  • Odwołania. Spis treści, przypisy dolne i końcowe, cytowania i bibliografia (APA, MLA, Chicago, IEEE), podpisy, spisy ilustracji, odwołania krzyżowe, indeks, tabela autorytetów.
  • Recenzja. Sprawdzanie pisowni i gramatyki z sugestiami (angielski i polski, według języka fragmentu), tezaurus, liczenie słów, komentarze w dymkach na marginesie lub w panelu, śledzenie zmian, akceptowanie i odrzucanie, porównywanie dokumentów, ograniczanie edycji, kontrola dostępności, inspektor dokumentu.
  • Korespondencja seryjna. Scalanie z pliku CSV, pola scalania, blok adresu, linia powitania, reguły, podgląd, zakończenie do dokumentu; koperty i etykiety.
  • Widok i języki. Układ wydruku, widok sieciowy, roboczy, tryb czytania, fokus, zoom, jedna lub wiele stron, szerokość strony, panel nawigacji, linijki, siatka, tryb ciemny. Interfejs dostępny m.in. po polsku (domyślnie zgodnie z językiem systemu).
  • Formaty plików. Odczyt i zapis .docx, import .doc 97–2003, eksport PDF, import/eksport .odt, .rtf, .html, .md, .tex, .txt, obrazy stron.
  • Dla agentów AI. Każda akcja to polecenie z identyfikatorem – te same 422 polecenia napędzają wstążkę, skróty, wyszukiwarkę poleceń, narzędzie wiersza poleceń, kanał sterowania JSON oraz serwer MCP (m.in. list_commands, execute, batch, type_text, select_text, inspect_document, render_page, save_document).
  • Licencja. Podwójna: MIT albo Apache-2.0, do wyboru.

Instrukcja instalacji (Linux, macOS, Windows).

Repozytorium nie zawiera pliku docker-compose.yml, więc instalacja opiera się na gotowych paczkach z wydań GitHub oraz na budowaniu ze źródeł zgodnie z README.

Budowanie ze źródeł (wszystkie systemy)

Wymagany jest toolchain Rusta. Podstawowe uruchomienie aplikacji desktopowej z dokumentem przykładowym:

git clone https://github.com/storytold/wordcraft
cd wordcraft
cargo run --release -p wordcraft -- --sample        # aplikacja desktopowa z dokumentem przykładowym
cargo run --release -p wordcraft -- report.docx     # otwarcie dokumentu

Tłumaczenia interfejsu oraz dane do sprawdzania pisowni i dzielenia wyrazów pochodzą z projektu craft-i18n, który jest opcjonalnym wejściem budowania. Aby zbudować z nimi, należy pobrać go w commicie z pliku craft-i18n.rev i wskazać katalog przez CRAFT_I18N_DIR (ścieżka bezwzględna):

git clone https://github.com/storytold/craft-i18n ../craft-i18n
git -C ../craft-i18n checkout "$(cat craft-i18n.rev)"
CRAFT_I18N_DIR="$PWD/../craft-i18n" cargo run --release -p wordcraft -- --sample

Bez tego kroku WordCraft buduje się z angielskim interfejsem, angielska pisownia korzysta z zainstalowanego Hunspell English lub wbudowanej listy słów, a dzielenie wyrazów działa regułowo tylko dla bułgarskiego, tureckiego i rosyjskiego. Polska pisownia korzysta ze słownika Hunspell pl_PL zainstalowanego w systemie (nie jest dołączony do projektu).

Wersja webowa (WebAssembly):

cd apps/wordcraft-web && trunk serve

a następnie otwarcie http://127.0.0.1:8771/?sample.

Narzędzie wiersza poleceń:

wordcraft-cli convert report.docx report.pdf        # docx, pdf, odt, rtf, html, md, tex, txt, png
wordcraft-cli text report.docx                      # czysty tekst
wordcraft-cli inspect report.docx                   # struktura jako JSON
wordcraft-cli run --template sample \
  --cmd 'select.text={"text":"Membership"}' --cmd format.bold --save out.docx
wordcraft-cli run --script job.json                 # to samo z pliku: polecenia, potem zapis do docx i pdf

Linux

Wydania na GitHubie zawierają paczki dla x86_64 i aarch64 (ARM64) w formatach:

  • AppImage – wordcraft-<ver>-linux-x86_64.AppImage lub wordcraft-<ver>-linux-aarch64.AppImage; działa wszędzie i aktualizuje się sama przez AppImageUpdate (pliki .zsync).
  • Flatpak – flatpak install --user <plik>.
  • Debian/Ubuntu – .deb.
  • Fedora/RHEL/openSUSE – .rpm.
  • Tarball – .tar.gz do rozpakowania w dowolnym miejscu.
  • RISC-V (riscv64) – wordcraft-<ver>-linux-riscv64.tar.gz, skompilowany dla glibc 2.39+ (Ubuntu 24.04, Debian 13 i nowsze).

Na Arch Linuxu społeczność utrzymuje trzy paczki w AUR (projekt nie publikuje ich sam): wordcraft-bin (gotowy tarball z wydania), wordcraft (najnowsze wydanie budowane ze źródeł) i wordcraft-git (bieżąca gałąź main). Przykład: yay -S wordcraft-bin lub paru -S wordcraft-bin.

Na Gentoo dostępny jest overlay ::snakebyte z paczkami app-office/wordcraft-bin i app-office/wordcraft:

eselect repository add snakebyte git https://github.com/switch87/snakebyte-overlay.git
emaint sync -r snakebyte
echo 'app-office/wordcraft-bin ~amd64' >> /etc/portage/package.accept_keywords/wordcraft
emerge --ask app-office/wordcraft-bin

Uwaga dla Waylanda: aplikacja domyślnie działa przez XWayland (bo winit obsługuje przeciąganie plików do okna tylko na X11). Natywny backend Wayland włącza się zmienną WORDCRAFT_WAYLAND=1:

WORDCRAFT_WAYLAND=1 wordcraft

macOS

Wydania zawierają podpisane i notaryzowane pliki dla architektury uniwersalnej (Apple silicon + Intel):

  • wordcraft-<ver>-macos-universal.dmg – aplikacja.
  • wordcraft-cli-<ver>-macos-universal.zip – narzędzie wiersza poleceń.

Logi aplikacji trafiają do ~/Library/Application Support/WordCraft/logs/.

Windows

Dla Windows dostępne są instalatory MSI oraz wersje portable ZIP w trzech wariantach: x64 (Intel/AMD), arm64 (Snapdragon i inne komputery ARM) oraz x86 (32-bit). Plik SHA256SUMS.txt w wydaniu zawiera sumy kontrolne wszystkich plików, a instalatory i pliki wykonywalne są podpisane kodem.

Instalator jest jedną paczką o dwóch zakresach: domyślnie instaluje tylko dla bieżącego konta, do %LOCALAPPDATA%\Programs\ArtCraft\WordCraft, bez uprawnień administratora; wybór „Everyone on this computer” instaluje do C:\Program Files\ArtCraft\WordCraft (lub Program Files (x86) dla wersji 32-bit) i wymaga administratora. Należy zainstalować tylko jedną kopię – instalacja w drugim zakresie jest odrzucana, więc przed zmianą trzeba odinstalować poprzednią.

Jeśli aplikacja nie otwiera się na Windows, warto sprawdzić backend graficzny. Domyślnie inicjowany jest tylko DirectX 12; zmienna WGPU_BACKEND pozwala nadpisać ten wybór w celach diagnostycznych. W PowerShellu, z katalogu z plikiem wykonywalnym:

$env:WGPU_BACKEND = "vulkan"
& .\wordcraft.exe
Remove-Item Env:WGPU_BACKEND                     # przywrócenie domyślnego ustawienia

Wersja 32-bit używa OpenGL nawet przy karcie obsługującej DirectX 12, bo tworzenie potoku DirectX 12 na 32-bitowym Windows kończy się natychmiastowym błędem. Z kolei jeśli aplikacja zamyka się zaraz po pokazaniu okna z komunikatem „Parent device is lost”, można wymusić kompilator shaderów zmienną WGPU_DX12_COMPILER (fxc, dxc, auto).

FreeBSD

Dla FreeBSD publikowany jest tarball wordcraft-<ver>-freebsd-x86_64.tar.gz.

Wersja webowa

Statyczna strona wordcraft-web-<ver>.zip działa w nowoczesnej przeglądarce i można ją hostować na dowolnym serwerze statycznym.

Link do Repozytorium

Projekt ma podwójną licencję MIT / Apache-2.0, a wymagane noty prawne znajdują się w pliku NOTICE; licencje dołączonych czcionek, ikon i obrazów są opisane w ATTRIBUTION.md.